پیام الیاسکردی، کارشناس بازار سرمایه، در گفتوگو با صدای بورس در تشریح ارزیابی خود از تغییر جدید در فرمول حجم مبنای بازار پایه گفت: فارغ از بحث ضریب صف یا آلفا که قرار است از شنبه ۴ مهرماه به فرمول حجم مبنای پویا اضافه شود، در ابتدا باید به یک موضوع کلیتر اشاره کرد؛ تغییر مکرر قوانین و پیچیدهتر کردن مقررات، کار را برای فعالان بازار دشوارتر میکند.
وی ادامه داد: اگر هدف ما بهبود کیفیت معاملات، افزایش نقدشوندگی و حرکت به سمت بازاری کاراتر است، باید بهجای اضافهکردن محدودیتها و فرمولهای جدید به سمت افزایش دامنه نوسان حرکت کنیم.
ضریب آلفا چه مشکلاتی را حل میکند؟
الیاسکردی اظهار کرد: در گذشته و حتی در شرایط فعلی، بعضی از سهام بازار پایه برای مدتی در صف خرید یا صف فروش قفل میشوند. در چنین شرایطی نقدشوندگی سهم بهشدت کاهش پیدا میکند. ممکن است سهامداری به نقدینگی نیاز داشته باشد، اما به دلیل وجود صف فروش امکان خروج از سهم را نداشته باشد.
وی افزود: از طرف دیگر ممکن است خبر مهمی درباره یک شرکت منتشر شود؛ برای مثال نرخ فروش محصولات تغییر کند یا تحول مهمی در وضعیت عملیاتی و بنیادی شرکت رخ دهد. در این وضعیت سهم میتواند برای چند روز در صف خرید یا فروش قرار بگیرد و معاملات محدودی روی آن انجام شود.
به گفته این کارشناس بازار سرمایه، چنین وضعیتی علاوه بر سهامداران فروشنده، برای خریداران نیز ایجاد ابهام میکند؛ چراکه مشخص نیست روند صف تا چه زمانی ادامه خواهد داشت و چه زمانی امکان شکلگیری معاملات متعادلتر فراهم میشود.
الیاسکردی گفت: متاسفانه در برخی موارد نیز مشاهده شده که بعضی افراد از چنین شرایطی استفاده میکنند و اصطلاحا روی برخی از این نمادها پروژه تعریف میشود. در بازاری که نقدشوندگی پایین است و صف خرید و فروش میتواند برای مدت طولانی باقی بماند، طبیعتا چنین ریسکهایی نیز افزایش پیدا میکند.
فرمول جدید حجم مبنا چگونه کار میکند؟
وی درباره سازوکار جدید توضیح داد: به زبان ساده در محاسبه این ضریب نسبت حجم معاملات سهم به حجم صف خرید یا فروش آن مورد توجه قرار میگیرد. بر اساس سازوکار اعلامشده، ضریب صف از نسبت میانگین روزانه حجم معاملات طی هفته به میانگین روزانه حجم صف محاسبه میشود و مقدار آن نمیتواند کمتر از ۰.۵ یا بیشتر از یک باشد. بنابراین هرچه حجم معاملات یک نماد در مقایسه با حجم صف خرید یا فروش آن کمتر باشد، این ضریب کاهش پیدا میکند و میتواند حجم مبنای محاسبهشده را تا حداکثر نصف کاهش دهد.
الیاسکردی در توضیح اثر این تغییر گفت: یعنی اگر سهمی صف خرید یا فروش بزرگی داشته باشد، اما حجم معاملات آن در مقایسه با این صف پایین باشد، ضریب آلفا میتواند حجم مبنا را کاهش دهد. در پایینترین حالت این ضریب ۰.۵ است؛ بنابراین حجم مبنا میتواند تا نصف مقداری که بدون این ضریب محاسبه میشد کاهش پیدا کند.
وی افزود: نتیجه این است که در روزهایی که معاملات سهم پایین است و نماد در صف خرید یا فروش قرار دارد، پرشدن حجم مبنا آسانتر میشود و تغییر قیمت پایانی نیز میتواند با حجم معاملات کمتری اتفاق بیفتد. در مقابل زمانی که سهم نقدشوندگی مناسبی دارد و حجم معاملات آن نسبت به صف بالا است، ضریب به سمت یک میرود و عملا کاهش اضافهای در حجم مبنا ایجاد نمیشود.
الیاسکردی افزود: در فرمول حجم مبنای پویا، وضعیت معاملات سهم و سهام شناور آزاد آن از قبل در محاسبات نقش داشت و حالا عامل دیگری تحت عنوان وضعیت صف نیز به این فرمول اضافه میشود. به همین دلیل حجم مبنا دیگر صرفا یک عدد ثابت نیست و با توجه به وضعیت معاملاتی نماد میتواند تغییر کند.
لزوم سادهتر شدن معاملات و افزایش دامنه نوسان
الیاسکردی در جمعبندی گفت: طبیعتا هدف از این تصمیم کاهش قفلشدگی صفها و کمک به نقدشوندگی نمادهای بازار پایه است و باید اثر آن را پس از اجرا بررسی کرد؛ اما نقد اصلی من همچنان پابرجاست. بازار سرمایه بیش از آنکه به فرمولها و مقررات پیچیدهتر نیاز داشته باشد، به سادهتر شدن سازوکار معاملات نیاز دارد.
وی تاکید کرد: هر بار که برای حل یک مسئله متغیر و ضریب تازهای به مقررات اضافه میکنیم؛ فعال بازار باید مجموعه پیچیدهتری از قواعد را دنبال کند. در حالی که اگر هدف رسیدن سریعتر قیمتها به تعادل و افزایش نقدشوندگی است، میتوان درباره راهکارهای بنیادیتر از جمله افزایش دامنه نوسان فکر کرد.
این کارشناس بازار سرمایه در پایان خاطرنشان کرد: باید دید اضافهشدن ضریب صف در عمل تا چه اندازه میتواند مشکل نمادهای کممعامله و قفلشده در صف را کاهش دهد، اما از نگاه من جهتگیری بلندمدت بازار باید به سمت کاهش پیچیدگی مقررات و روانتر شدن معاملات باشد.
نظر شما